Çarlık Rusyası’nın baskıcı politikaları neticesinde 1864 yılında anavatanlarından koparılarak Osmanlı topraklarına doğru yola çıkarılan Kafkas halkları, bu trajik zorunlu göçün 162. yıl dönümünde Kocaeli’nin Kandıra ilçesinde anıldı. Babalı Sahili’nde geniş bir katılımla gerçekleştirilen törenlerde, sürgün yollarında ve Karadeniz’in serin sularında hayatını kaybeden atalar çeşitli etkinliklerle yad edildi.
Kocaeli Valiliği ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin katkılarıyla hayata geçirilen ve Kocaeli Kafkas Kültür Derneği öncülüğünde kurulan özel komite tarafından planlanan etkinlikler, sabah saatlerinde İzmit merkezde başladı. Fevziye Parkı içerisinde konumlanan Sürgün Anıtı önünde toplanan vatandaşlar, okunan Kur’an-ı Kerim tilavetine eşlik etti. Kayıpların anısına anıta bırakılan karanfillerin ardından, bölgeye tahsis edilen otobüslerle Kandıra istikametine doğru hareket edildi.
Programın bir sonraki durağı, zorlu deniz yolculuğu ve sonrasındaki hastalıklar sebebiyle yaşamını yitirenlerin defnedildiği bilinen Karaağaç Mezarlığı oldu. Burada bir araya gelen katılımcılar, ebediyete intikal eden büyükleri için dualar okuyarak geçmişin acılarını paylaştı.
Gün boyu süren organizasyonda, geçmişte yaşanan trajedinin toplumsal hafızada canlı tutulması gerektiğine dikkat çekildi. Ketenciler Çerkes Kültür Derneği Başkanı Birgül Özkanlı, yaptığı konuşmada bu zorunlu göçün insanlık tarihinde ağır bir yara olduğunu vurguladı. Özkanlı, Karadeniz sularında yitip giden canların, evlatları için gözyaşı döken annelerin ve yurtlarını savunan babaların hatırasının daima yaşatılması gerektiğini ifade ederek, Çerkes toplumunu bu yası tutmaya davet etti.
Kocaeli Kafkas Kültür Derneği Başkanı İbrahim Uygun ise 162 yıl önce yaşanan büyük felaketin kurbanlarını anmak üzere bir araya geldiklerini hatırlattı. Uygun, savaş meydanlarında ve göç yollarında can veren onurlu atalarını rahmetle andıklarını dile getirdi.
Etkinlik alanında söz alan katılımcılardan Abdülkadir Özpehlivan, ailesinin geçmişinden günümüze ulaşan çarpıcı bir hatırayı dinleyicilerle paylaştı. Dedesinin sürgün gemisine binerken çok sevdiği atını limanda geride bırakmak zorunda kaldığını anlatan Özpehlivan, gemi hareket ettikten sonra atın denize atlayarak peşlerinden çırpındığını aktardı. Bu hatıra, o karanlık günlerde sadece insanların değil, tüm canlıların derin acılar çektiğinin bir kanıtı olarak törene katılanlara duygusal anlar yaşattı.
Programın kapanış bölümü, sürgün edilen Kafkas halklarının Anadolu topraklarına ayak bastığı simgesel noktalardan biri kabul edilen Babalı Sahili’nde gerçekleştirildi. Sahilde toplanan yüzlerce kişi, Karadeniz’in sularına kırmızı karanfiller bıraktı. Meşaleler eşliğinde yapılan sessiz yürüyüşün ardından, Kafkas kültüründe direnişi, kültürel varlığı ve yeniden doğuşu temsil eden geleneksel Nart ateşinin yakılmasıyla anma töreni tamamlandı.
