Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Ulusal Eğitim İstatistikleri verilerini paylaştı. Yeni rakamlar, ülke genelinde eğitim seviyesinin belirgin bir ivme kazandığını gösteriyor. Özellikle 25-34 yaş aralığındaki genç nüfusta üniversite mezuniyet oranının yüzde 45,6 seviyesine ulaşması dikkat çekiyor.
Kurumun yayımladığı rapora bakıldığında, 2008’den bu yana geçen süreçte yükseköğrenim görenlerin sayısında ciddi bir sıçrama yaşandığı görülüyor. On yedi yıl önce 25-34 yaş grubunda yalnızca yüzde 13,5 olan üniversite mezunu oranı, günümüzde yüzde 45,6’ya tırmandı. Cinsiyet bazlı incelemeler, kadınların akademik hayata katılımında muazzam bir ilerleme kaydedildiğini kanıtlıyor. 2008’de yüzde 12,5 olan kadın mezun oranı 2025 itibarıyla yüzde 50,3’e fırlarken, erkeklerde bu metrik yüzde 14,6’dan yüzde 41’e yükseldi.
Yirmi beş yaş ve üstü genel nüfusa bakıldığında ise ön lisans, lisans ve lisansüstü programları bitirenlerin oranının yüzde 9,8’den yüzde 26,1’e çıktığı tespit edildi. Aynı grubun lise ve üzeri okulları tamamlama oranı yüzde 50,5 olarak hesaplandı.
Yirmi beş yaş ve üstü vatandaşların ortalama eğitim süresi 9,6 yıl olarak ölçüldü. Cinsiyet dağılımında erkekler 10,3 yıl ile öne çıkarken, kadınların ortalama okulda kalma süresi 8,9 yıl olarak kayıtlara geçti. Şehirler arası karşılaştırmalarda başkent Ankara, 10,9 yıllık ortalamayla zirveye yerleşti. Başkenti sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova izledi. Listenin en sonunda ise 7,6 yıllık ortalamayla Ağrı yer alıyor.
Diğer yandan, son on yıllık periyotta eğitim süresini en çok artıran şehir yüzde 48,5’lik gelişimle Şırnak oldu. Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerindeki bu pozitif ivmeyi Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van takip etti.
Altı yaş ve üzeri nüfusu kapsayan okuma yazma istatistikleri, Türkiye’nin evrensel hedeflere yaklaştığını gösteriyor. 2008’de yüzde 91,8 olan okuryazarlık oranı, 2025’te yüzde 97,9’a ulaştı. Bu oran erkeklerde yüzde 99,3, kadınlarda ise yüzde 96,4 olarak belirlendi.
Eğitimde fırsat eşitliği ve aile arka planının başarıya etkisi de raporda net bir şekilde rakamlara döküldü. Ebeveynlerin akademik geçmişi, çocukların üniversiteye gitme ihtimalini doğrudan şekillendiriyor. Annesi üniversite mezunu olan gençlerin yüzde 84,2’si yükseköğrenimini tamamlarken, babası üniversite mezunu olanlarda bu oran yüzde 80,4 seviyesinde seyrediyor. Annesi lise altı eğitime sahip olan bireylerin üniversite bitirme oranı ise yüzde 29,4’te kalarak sosyoekonomik faktörlerin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Uluslararası verilerle yapılan kıyaslamalar, Türkiye’nin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) standartlarına oldukça yaklaştığını teyit ediyor. 2024 yılı baz alındığında, OECD üyesi ülkelerde 25-34 yaş arası yükseköğretim mezunu ortalaması yüzde 48,7 iken, Türkiye yüzde 44,9 ile bu ortalamanın hemen gerisinde konumlanıyor. Küresel arenada Güney Kore yüzde 70,6 ile zirveyi elinde tutarken, Meksika yüzde 29,1 ile tablonun en altında bulunuyor.
